0

Verbal Jam


Klein proza in tekst, beeld en geluid



Home Mediatheek Nieuw: eBooks Archief Artikeloverzicht Nieuw: Elders Reactieoverzicht Links Over... Gadgets Cijfers Email-Editie Contact

09
apr
De stoffelijke resten van René

Categorie: lijf en ledematen [gezondheid en andere kwaaltjes]     [permalink]


De scheiding tussen lichaam en geest is een mythe. Deze mythe hebben we te danken aan de Franse filosoof René Descartes, die in de zeventiende eeuw in zijn 'Méditations' beweerde dat het lichaam stoffelijk was en de geest onstoffelijk. Derhalve dienden deze twee componenten van het menselijk wezen te worden beschouwd als volstrekt losstaand van elkaar. Later heeft hij deze opvatting weliswaar genuanceerd in zijn geschrift 'Les passions de l'âme', maar de archeologische overblijfselen van zijn oorspronkelijke opvatting blijken moeilijk afbreekbaar en hierdoor zitten wij er tot op de dag van vandaag mee opgescheept.

Kortzichtig

Bij menig ziekteverschijnsel dat door de medische wereld nog wat lastig te duiden is, wordt nog gemakshalve teruggegrepen op die altijd handige Descartes. Het zit tussen de oren, het is psychisch, aanstellerij of simpelweg 'niet aangetoond'. Met dit laatste wordt dan bedoeld: niets lichamelijks te vinden. En dus mankeert de patiënt officieel ook niets.

Nóg gretiger wordt onze René er impliciet bijgesleept wanneer het ziektebeeld teveel centjes dreigt te gaan kosten, getuige de alsmaar voortslepende WAO-discussie. De tendens is toch telkens om al het leed dat niet fysiek van oorsprong is maar uit de WAO te wippen. Een kortzichtige opvatting, die alles wat zich nog achter de horizon van de medische kennis bevindt gemakshalve als niet bestaand etiketteert.

Radicaal

De kortzichtigheid laat zich aardig illustreren aan de hand van het verschijnsel 'vrije radicalen'. Vrije radicalen zijn simpel gezegd atomen of moleculen die een electron missen en daardoor instabiel zijn. Electronen moeten altijd 'gepaard' zijn, dus een atoom of molecuul waarbij een electron ontbreekt zal meedogenloos op zoek gaan om dit gemis op te heffen. In het menselijk lichaam kunnen vrije radicalen hierdoor flinke schade aanrichten aan celmembramen en het DNA, met als mogelijk gevolg ernstige aandoeningen als kanker en hart- en vaatziekten. Een van de simpele middelen om vrije radicalen af te vangen is vitamine C. Maar vitamine C is goedkoop en daardoor geen produkt dat in de belangstelling staat bij de onderzoekscentra van de farmaceutische industrie. Er valt domweg geen geld mee te verdienen.

Weggehoonde vitamientjes

Tweevoudig Nobelprijswinnaar Dr. Linus Pauling (1901-1994) propageerde al in de jaren zestig het gebruik van extra vitaminen (met name vitamine C) en gezonde voeding in het algemeen als aanvullend middel voor de bescherming tegen ernstige ziekten als kanker. Eén van zijn Nobelprijzen had hij verdiend als chemicus en vanuit dit vakgebied benaderde hij dan ook de biochemische processen in het menselijk lichaam. Zijn principes raakten bekend onder de naam 'orthomoleculaire geneeskunde', waarin ook het gevaar van vrije radicalen en het gebruik van vitamine C voor het eerst serieus werd onderkend. De orthomoleculaire invalshoek is in de reguliere geneeskunde echter lange tijd verguisd. De eerlijkheid gebied te zeggen dat ook allerlei 'genezers' met een nogal hoog zweefvermogen ermee aan de haal gingen en dat kwam de reputatie van Paulings theorieën niet ten goede.

Of Pauling helemáál gelijk had valt te bezien, maar zijn ideeën waren in elk geval een goede voorzet. Want grofweg het laatste decennium schijnen ook andere wetenschappers ontdekt te hebben dat je het fenomeen vrije radicalen maar beter serieus kunt nemen en staat het onderwerp volop in de belangstelling bij de reguliere geneeskunde. Een beginsel dat eerst werd weggehoond, krijgt eindelijk erkenning.

Niet aangetoond

Helaas is het Descartes-denken nog steeds niet uitgebannen uit de wetenschap. Er blijven medische volksstammen die denken volgens de lijn: wat niet is aangetoond bestaat niet. Anekdotisch is in dit verband een interview dat ik eind jaren tachtig hield met een gerespecteerd allergoloog in het Academisch Ziekenhuis in Groningen. Ik vroeg hem naar het mogelijk verband tussen voedingsstoffen en psychische aandoeningen. Stellig verklaarde hij: "Dat verband is niet aangetoond." Hierop informeerde ik of het verband überhaupt wel eens was onderzocht. Dat was niet zo. Ik kon niet nalaten op te merken dat het dan ook logisch was dat het niet was aangetoond, want als je iets niet onderzoekt valt er ook niets aan te tonen...

Oogkleppen

En zo blijft het oogkleppen-denken doorgaan. Vele 'psychische' klachten zijn in het verleden afgedaan met allerlei modieuze dooddoeners als 'nervositeit', 'overspannenheid' of 'hyperventilatie'. De opzienbarend goede resultaten van relatief nieuwe geneesmiddelen als Prozac, Seroxat en aanverwante anti-depressiva (de zogeheten serotonine re-uptake remmers, SSRIs) duiden er echter wel degelijk op, dat men de oplossing in de biochemische hoek heeft gevonden. Deze medicijnen worden gebruikt tegen depressie, dwangmatige gedachten en paniekstoornissen. De regulering van een neurotransmitter, gewoon een chemisch stofje, is domweg uit balans en een Prozacje brengt de zaak weer netjes op orde. Volgens de redenering van Descartes zouden we nu dus moeten vaststellen dat klachten als depressie en paniekstoornissen de facto een fysiek probleem zijn en geen psychisch.

Aardgas

Doktoren worden dikwijls erg zenuwachtig van 'vage klachten'. Want op alles moet liefst zo snel mogelijk een etiket. Maar daar werkt ons lichaam mooi niet aan mee. U bent chronisch moe? Misschien heeft u een Chronisch Vermoeidheids Syndroom. Het beestje heeft dan een naam, maar in het dagelijks leven schiet u daar weinig mee op. Moe is moe. En niet zo'n béétje moe, maar echt volledig gesloopt. En ja hoor, daar komt weer zo'n professor die roept dat het tussen de oren zit en dat een duchtige Cognitieve Gedragstherapie een hoop ellende wegneemt. Dit is arrogante modieuze praat om de aandacht op het eigen vakgebied te vestigen. Bij de professor zit het duidelijk niet tussen de oren, maar tussen de oogkleppen. Zijn therapie zal hooguit een nuttige bagage blijken op de weg naar beterschap. Want theoretisch zijn er duizenden manieren om chronisch moe te worden, maar die manieren worden dikwijls nog door de reguliere geneeskunde met scepsis bekeken. Allergie of intolerantie voor bepaalde (voedings)stoffen bijvoorbeeld. Zeker vijfentwintig procent van de Nederlandse bevolking is 'atopisch', hetgeen wil zeggen: heeft de erfelijke eigenschappen om mogelijk in zijn leven een allergie te ontwikkelen. Dit percentage is het hoogste in de wereld. Waarschijnlijk gewoon toeval, veroorzaakt door de genen die de oude Batavieren en Kaninefaten hier importeerden.

Allergie uit zich niet alleen via hooikoorts of huiduitslag. Er kunnen ook heel andere andere klachten zijn, waaronder dus die chronische vermoeidheid, de angsten, de depressies, de stress. En zie er dan maar eens achter te komen wélk stofje de klachten precies veroorzaakt. Sommige mensen worden zelfs beroerd bij het ruiken van aardgas. Treffend is ook dat er zelfs een kans bestaat dat juist de lekkernijen waarvoor je 's nachts de voorraadkast induikt, duiden op een allergie of intolerantie voor dat produkt.

Wondermiddel

De opvattingen van Descartes zijn verouderd. Ons lichaam is een veel te complex biochemisch systeem om zomaar in tweeën te hakken. En de les van Linus Pauling is, dat wij geen zaken moeten weghonen die nog achter de horizon van ons begrip liggen. Serieuze wetenschap staat juist open en onbevooroordeeld tegenover nieuwe ideeën. Wij moeten leren dat er niet één enkele oorzaak behoeft te zijn voor nog niet geheel te bevatten kwalen en dus ook niet één wondermiddel daartegen.

Laten we voorlopig dus die kunstmatige breuk tussen lichaam en geest maar lijmen. Ná dit leven kunnen we dan altijd nog bezien of Descartes misschien gelijk had...


Opgedragen aan mijn liefste doctorandus in de chemie.



woensdag 09 april 2003 | 4252 x geopend | Auteur: Arnoud de Jong

eKudos |  NUjij |  MSN Reporter |  grubb |  Digg |  del.icio.us

| Voorgaand artikel: dutje | 

Reacties

18 reacties:

09
apr
[1] Frozen (223 reacties totaal) schreef op woensdag 09 april 2003 om 19:55:42:

Wat een goed artikeltje, helemaal waar ook. Ik heb er elke dag weer mee te kampen die vage klachten waarvan de artsen stug zeggen hyperventilatie, er was er zelfs een die mij een zenuwelijer noemde en die had toen een zeer gezicht moet ik bekennen, ik kwam immers bij de beste man voor een diagnose en niet om voor zenuwelijer uitgescholden te worden. En dan is er nog het aspect van de Sociale dienst , waartegen je al jaren loopt te roepen dat je ziek bent en ze het gewoonweg niet in het dossier zetten, met als gevolg dat je het maar moet blijven uitleggen. Daar wordt ik nou zo moe van.

09
apr
[2] pro-zak (1 reacties totaal) schreef op woensdag 09 april 2003 om 20:34:03:

als ervaringsdeskundige zeg ik: zeer herkenbaar allemaal. gaandeweg heb ik ook een zeer frisse tegen de "psycho maffia" ontwikkeld ("psymaf" syndroom?). daar genezen ze me nooit meer van vrees ik. al sturen ze tien van die "psycho-maffkezen" op me af ;-)

09
apr
[3] miesepies (76 reacties totaal) schreef op woensdag 09 april 2003 om 23:43:08:

meneer V. Jam, een genuanceerd stuk. Dat is niet alleen een unicum in webloglang, maar ook daarbuiten. Dank.

10
apr
[4] JW (59 reacties totaal) schreef op donderdag 10 april 2003 om 08:43:24:

SSRI's werken zeker weten. Maar het is ook interessant te zien dat het te kort aan serotonine (of was het nou overschot?) weer veroorzaakt wordt door een psychisch iets.

Het brein is ook een van de moeilijkste onderdelen van het lichaam functioneel gezien. Zolang we niet alle functies en processen in het brein in kaart hebben kan je nooit de simpele scheiding tussen psychische en/og lichamelijke klachten maken.

In mijn opinie mankeer je iets als je denkt dat je iets mankeert. Want zelfs een hypochonder is ziek terwijl hij niet ziek is.

Ziet u hoe moeilijk de scheiding is?

@VJ: goed stuk!

10
apr
[5] Suffie (629 reacties totaal) schreef op donderdag 10 april 2003 om 09:10:44:

Ooit gedacht dat 'vrije radicalen' een ongebonden splintergroepering van de Amsterdamse kraakbeweging was...

Goed stuk, VJ. En bovendien erg waar...

10
apr
[6] GRAPJAS (88 reacties totaal) schreef op donderdag 10 april 2003 om 18:50:40:

Was het in '70-'80 niet een ietsepietsie té gemakkelijk om voor een uitkering in aanmerking te komen?
Zou het niet zo zijn dat hierdoor enkele honderdduizenden nog steeds ongeoorloofd genieten?

Ik zoek reeds dekking.

10
apr
[7] Frozen (223 reacties totaal) schreef op donderdag 10 april 2003 om 20:25:35:

@GRAPJAS , je zou maar ziek zijn en dan aan de soos elke keer maar moeten uitleggen dat dat zo is omdat hun je gewoon niet serieus nemen als niet artsen zijnde. Of het makkelijk was om er in die periode een aan te vragen of niet dat doet hier niet terzake.

11
apr
[8] verbaljam (1700 reacties totaal) schreef op vrijdag 11 april 2003 om 00:18:30:

@ Grapjas: Inderdaad hebben de sociale partners (dus wergeversorganisaties en vakbonden) in de jaren 80 tijdens de toenmalige recessie toegelaten dat de WAO een oneigenlijk middel werd om veel werknemers uit de bedrijven af te laten vloeien. Veel mensen die in de WW hoorden zijn op die manier in de WAO gekomen.
Maarrr... In 1993 is daarover een Parlementaire Enquête gehouden. Als gevolg daarvan zij alle toenmalige WAO-ers herkeurd en zijn de instroomeisen verscherpt. Ook voor werkgevers zijn er allerlei maatregelen ingesteld (boeteregelingen) om te zorgen dat ze hun werknemers buiten de WAO hielden. Wie sinds deze strengere herkeuringen geheel of gedeeltelijk arbeidsongeschikt is verklaard is dat dus ook.

11
apr
[9] J.krekel (6 reacties totaal) schreef op vrijdag 11 april 2003 om 02:16:25:

Dit stuk heb ik al eens gelezen. Goed stuk verder hoor. Door o.a. vermoeidheid [i]wilde ik niet de moeite nemen om meer dan de inleiding en het slot te lezen. Jammer genoeg is er geen duidelijke slotalinea.

Niet dat ik een expert ben, maar het zou [/i]bruutflexdabombdiggy[i] wezen als ik niet het hele stuk opnieuw had moeten lezen.

11
apr
[10] krekel (47 reacties totaal) schreef op vrijdag 11 april 2003 om 02:18:14:

Zijn de hulplijnen niet ongelimiteerd ?

11
apr
[11] GRAPJAS (88 reacties totaal) schreef op vrijdag 11 april 2003 om 13:12:43:

@Vebaljam:Al enkele maanden lees ik met veel plezier uw log,waarvoor niets dan lof.
Volgens mij zijn we +/- van hetzelfde bouwjaar,we gaan mekaar hier toch niets wijsmaken hoop ik

11
apr
[12] Rianne (2 reacties totaal) schreef op vrijdag 11 april 2003 om 22:54:15:

'k Snap niet helemaal waar je met dit stuk heen wilt.
Dat het verstandiger en logischer is om een zgn. twee-sporen-beleid te volgen bij het trachten te helpen van een patiënt, is in de jongere generaties van de logge traditionele geneeskunde wel doorgedrongen. Het zal dus tijd, versneld door wat mondige patiënten kosten om het ras dat nog hardop durft te zeggen 'ik snap het niet dus u heeft het niet', goed uit te roeien.
Verder lijkt het mij vrij positief dat een arts, die door tijdgebrek zijn/haar patiënt toch echt niet/niet echt ként, liever geen wetenschappelijk niet-onderbouwde diagnosen stelt of behandelingen uitprobeert.
Maar misschien voel ik me teveel aangesproken. Misschien vind je het vooral belachelijk (wie niet)(de vvd) dat je zónder een dergelijk etiketje 'niks hebt' en dus 'niks nodig'. Dat vind ik ook!

12
apr
[13] Huug (20 reacties totaal) schreef op zaterdag 12 april 2003 om 15:31:44:

Alleen de kontlikkers van Verbal mogen hier reageren. Al de rest = censuur. Mmm, er is na de 40/45 nog niets veranderd.

12
apr
[14] verbaljam (1700 reacties totaal) schreef op zaterdag 12 april 2003 om 16:54:27:

Geheel conform de 'verbale voorwaarden'. Reacties die neerkomen op louter schijfruimtevervuiling worden zonder pardon gewist. Jammer maar helaas, ik ben hier de baas en wie betaalt bepaalt. Dus bespaar je verder de moeite, huug.

13
apr
[15] Huug (20 reacties totaal) schreef op zondag 13 april 2003 om 08:03:23:

Heel goed ! :-)
Tsja, ik zit je wat te stangen, sorry hoor..

15
apr
[16] Krekel (47 reacties totaal) schreef op dinsdag 15 april 2003 om 20:44:38:

Moet je niet 'doctoranda' zeggen?

19
jun
[17] Kortjakje (1 reacties totaal) schreef op donderdag 19 juni 2003 om 08:17:21:

Aan Rianne:
Het tweesporenbeleid hield voor mij in:
ik in een verpleeghuis en mijn kind in een kindertehuis omdat thuiszorg vond: u bent te weinig cooperatief en uw zorgvraag is te groot (ME,leverschade,besnier boeck,17 actieve viri, astma, PDS, PTSS, fibromyalgie, hypoglykemie enz). Op mijn vraag op welk station wij elkaar weer zouden zien had men geen antwoord.
Wij hebben één-spoor beleid nodig.
De veiligste weg van A naar B, en niet de meest lucratieve voor lui met tweede hypotheek lasten.

23
feb
[18] Hannah (2 reacties totaal) schreef op maandag 23 februari 2004 om 12:20:44:

Als ik mij niet vergis kwamen er na Descartes andere denkers die de redenering omdraaide. Uw betoog is geheel gebaseerd op Descartes rationalistische invalshoek. Maar volgens mij zijn ook (zelfs) binnen de geneeskunde wetenschapsfilosofische denkbeelden van een latere datum meer regel dan uitzondering, nl. Iets is waar totdat het tegendeel bewezen is. De Geneeskunde cq medische zorg staat niet boven de mensheid. Ook al zouden sommigen in het vak graag die indruk wekken. Maar het blijven mensen en ze maken dus fouten, grote en kleine. Dit is natuurlijk beslist onwenselijk maar ik ben bang ook onvermijdelijk. Het verschil tussen reguliere en alternatieve zorg is dat er binnen de reguliere zorg nog een controlemechanisme is ingebouwd. Dat van de wetenschappelijke onderbouwing. Dit blijkt in de praktijk een matig instrument. Iets wat u feilloos onderbouwt. De alternatieve zorg echter is volledig vogelvrij. Niemand heeft enig idee hoeveel fouten daar gemaakt worden. En hoe het aantal fouten zich verhoudt tot het aantal verbeteringen. Wat is dan wijsheid?

Schrijf een reactie
Houd u hierbij s.v.p. aan de spelregels voor reacties!
NB: Het invullen van een email-adres of website is niet verplicht!

cursief/italics: zet uw tekst TUSSEN [i]en[/i]   small-caps/kleinkapitaal:  zet uw tekst TUSSEN [z]en[/z]   grijns! ! ? cool in de war idee lol oops jankt kut!
vet/bold:  zet uw tekst TUSSEN [b]en[/b]   quotebox:  zet uw tekst TUSSEN [t]en[/t]   arrow eek duim omhoog fronsen kwaad knipoog neutraal ff jennen the finger! verbaasd
:

:
:






Website powered by NucleusCMS | Ported by VinhBoy | Designed by DemusDesign | Adapted by Verbal Jam

 Abonneer op de RSS-feed van Verbal Jam

 via rss